Để góp mặt trong cuộc tranh luận về huấn luyện viên NBA xuất sắc nhất mọi thời đại, những chiến lược gia vĩ đại nhất lịch sử giải đấu phải đáp ứng rất nhiều tiêu chí.
Họ phải gặt hái thành công cùng đội bóng, duy trì vị thế đỉnh cao trong thời gian dài và thường phải mang đến không ít đổi mới, dù về mặt chiến thuật hay khả năng truyền động lực.
Mười huấn luyện viên vĩ đại dưới đây đều là những cái tên quen thuộc với người thường xuyên cá cược bóng rổ. Họ là những biểu tượng đã thay đổi cách môn thể thao này được định hình và dẫn dắt các triều đại thống trị.
Danh sách những huấn luyện viên NBA xuất sắc nhất mọi thời đại:
- Phil Jackson
- Gregg Popovich
- Red Auerbach
- Pat Riley
- Chuck Daly
- Steve Kerr
- Don Nelson
- Erik Spoelstra
- Jerry Sloan
- Lenny Wilkens
Rút gọn danh sách xuống còn 10 cái tên không phải nhiệm vụ đơn giản. Có những huấn luyện viên xuất sắc chưa từng giành chức vô địch, trong khi một số người đã có nhẫn vô địch nhưng có lẽ vẫn chưa đủ thuyết phục để góp mặt trong danh sách này.
Không còn nghi ngờ gì nữa, đây chắc chắn là cuộc tranh luận khó khăn hơn cả chủ đề những cầu thủ NBA vĩ đại nhất...
10) Lenny Wilkens
Không nhiều người được ghi danh vào Đại sảnh Danh vọng với cả tư cách cầu thủ lẫn huấn luyện viên. Lenny Wilkens là một trong số ít người làm được điều đó, và ông còn được vinh danh lần thứ ba với tư cách trợ lý huấn luyện viên của Dream Team năm 1992.
Từng sớm đảm nhiệm vai trò cầu thủ kiêm huấn luyện viên tại Supersonics và Trail Blazers, Wilkens nghỉ một thời gian ngắn sau khi giải nghệ rồi trở lại dẫn dắt Seattle.
Cựu cầu thủ chín lần dự All-Star đã đưa Sonics đến chức vô địch NBA đầu tiên — và duy nhất — vào năm 1979, đánh bại Washington Bullets sau khi để thua chính đối thủ này tại Finals 12 tháng trước đó.
Wilkens tiếp tục ở lại Seattle thêm vài năm trước khi lần lượt làm việc tại Cleveland, Atlanta, Toronto và New York, đồng thời giành danh hiệu Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm của NBA vào năm 1994.
9) Jerry Sloan
Từng hai lần dự All-Star khi còn thi đấu, Jerry Sloan đã đạt được những thành tựu trên cương vị huấn luyện viên vượt xa sự nghiệp cầu thủ của mình.
Khởi đầu với Bulls, Sloan tiếp quản vị trí huấn luyện viên trưởng Utah Jazz vào năm 1988 và đưa đội bóng vào vòng play-off 15 mùa liên tiếp. Ông là một trong hai huấn luyện viên giành được 1.000 chiến thắng cùng một câu lạc bộ.
Sloan là một nhân vật đầy quyết liệt. Bản tính thích đối đầu khiến ông không thể hòa hợp với mọi cầu thủ, nhưng với John Stockton và Karl Malone trong tay, không thể phủ nhận rằng ông đã khai thác tối đa tài năng của lực lượng mình sở hữu.
Đáng tiếc, sự nghiệp huấn luyện phi thường của ông không có chức vô địch nào — thành tích gần nhất là hai lần thua Chicago Bulls của Michael Jordan tại Finals. Giống như rất nhiều người khác cùng thời, sự nghiệp của Sloan luôn gắn với hai chữ “giá như”.
8) Erik Spoelstra
Miami Heat đã chứng tỏ mình là một lựa chọn cá cược TOPBET xuất sắc trong “bong bóng Orlando” của NBA. Miami tiếp tục vượt qua mọi dự đoán vào năm 2023, tiến thẳng đến Finals trước khi để thua Denver Nuggets.
Tài năng của Erik Spoelstra đã được công nhận từ lâu, nhưng có lẽ năng lực huấn luyện thiên tài của ông chỉ được ca ngợi rộng rãi hơn kể từ khi LeBron James ra đi vào năm 2014. Spoelstra sở hữu hai nhẫn vô địch và bốn lần góp mặt tại Finals.
Các huấn luyện viên của LeBron hiếm khi nhận được sự ghi nhận xứng đáng. Trong hành trình bốn năm liên tiếp vào Finals, Spoelstra liên tục thích nghi, sử dụng đội hình thấp để mở rộng không gian tấn công và đưa ra những điều chỉnh có thể xoay chuyển cả loạt đấu.
Có thể vẫn còn hơi sớm để xếp ông vào top 10, nhưng chắc chắn Spoelstra sẽ hoàn toàn xứng đáng với vị trí này khi giải nghệ.
7) Don Nelson
Việc phong cách thi đấu của một huấn luyện viên được đặt biệt danh đã nói lên rất nhiều điều. “Nellie Ball”, tên gọi sau này của phong cách ấy, chính là lối chơi bóng rổ tốc độ cao và liên tục tấn công.
Thi đấu với nhịp độ nhanh là một chuyện, nhưng Nelson còn sáng tạo ra khái niệm “point forward” — tiền phong đảm nhiệm vai trò tổ chức — một vị trí vẫn được sử dụng rộng rãi trong bóng rổ cho đến ngày nay.
Ông biến Bucks thành một trong những đội bóng hàng đầu giải đấu trong thập niên 1980 và hai lần giành danh hiệu Huấn luyện viên xuất sắc nhất năm trong nhiệm kỳ của mình. Sau đó, Nelson chuyển đến Warriors rồi có một quãng thời gian ngắn làm việc tại Knicks.
Nelson tiếp tục biến Dallas Mavericks từ một đội bóng thất bại triền miên thành ứng viên vô địch, đồng thời đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển của Dirk Nowitzki.
Sự nghiệp huấn luyện vĩ đại của ông khép lại bằng nhiệm kỳ thứ hai tại Golden State, nổi bật với một trong những cú sốc lớn nhất lịch sử play-off khi Warriors, hạt giống số tám, đánh bại Mavericks, hạt giống số một, vào năm 2007.
6) Steve Kerr
Steve Kerr mới chỉ làm huấn luyện viên trưởng được vài năm, nhưng đó quả là những năm tháng phi thường.
Kerr đã bổ sung bốn nhẫn vô địch trên cương vị huấn luyện viên vào bộ sưu tập năm chiếc ông giành được khi còn là cầu thủ. Ông là kiến trúc sư của đội bóng có thể xem là xuất sắc nhất lịch sử NBA khi Golden State Warriors năm lần liên tiếp góp mặt tại Finals.
Việc đề cao khả năng luân chuyển bóng, sử dụng Draymond Green như một cầu thủ kiến thiết khi tấn công và một trung phong khi phòng ngự đã giúp Warriors vừa hiệu quả vừa đẹp mắt.
Dưới sự dẫn dắt của Kerr, Steph Curry và Klay Thompson đã đi từ những cầu thủ đại học tài năng trở thành bộ đôi hậu vệ vĩ đại nhất lịch sử giải đấu.
Ông đã xử lý thành công một số vấn đề quản trị con người đầy thách thức trong thời gian Kevin Durant khoác áo đội bóng, đồng thời xây dựng mối quan hệ tuyệt vời với các cầu thủ. Triều đại Warriors sẽ không thể xuất hiện nếu thiếu Kerr. Chức vô địch thứ tư — không có Durant và khi Thompson vừa trở lại sau chấn thương — chính là đòn kết liễu hoàn hảo.
5) Chuck Daly
Chuck Daly được biết đến nhiều nhất với vai trò huấn luyện viên trưởng của “Bad Boy” Pistons, đội bóng từng bắt nạt Michael Jordan và giành hai chức vô địch NBA liên tiếp vào các năm 1989 và 1990.
Họ là thế lực thống trị miền Đông trong giai đoạn đó, từng để thua tại NBA Finals năm 1988 và dừng bước ở Chung kết miền vào các năm 1987 và 1991.
Là một bậc thầy truyền động lực, Daly không ngại làm phật lòng người khác và rõ ràng đã khuyến khích lối chơi thể lực khét tiếng của đội bóng.
Ông biến Bill Laimbeer và Dennis Rodman thành những cầu thủ chủ chốt dù trước đó họ không được nhiều đội NBA coi trọng, qua đó xây dựng nên một trong những tập thể phòng ngự vĩ đại nhất lịch sử giải đấu.
4) Pat Riley
Từng là một cầu thủ đóng vai trò hỗ trợ hữu ích trong thập niên 1960 và 1970 khi khoác áo San Diego Rockets, Lakers và Suns, Pat Riley nhanh chóng chuyển sang công tác huấn luyện.
Ông được thăng từ trợ lý lên huấn luyện viên trưởng Lakers, mở ra kỷ nguyên Showtime và đưa đội bóng đến bốn chức vô địch.
Luôn là một biểu tượng thời trang bên đường biên, Riley trở thành người nổi tiếng theo đúng nghĩa, với hình ảnh hoàn toàn phù hợp với Showtime Lakers. Tuy nhiên, ông cũng thể hiện sự linh hoạt trong thập niên 1990 khi dẫn dắt những đội bóng thiên về thể lực và giàu chất chiến đấu hơn tại Knicks và Heat.
Sau vài năm nghỉ ngơi, ông trở lại Heat vào giữa thập niên 2000 và đưa đội bóng đến chức vô địch đầu tiên vào năm 2006.
3) Red Auerbach
Red Auerbach “chỉ” giành được chín nhẫn vô địch trên cương vị huấn luyện viên. Ông còn đoạt thêm nhiều danh hiệu khác khi làm lãnh đạo tại Boston Celtics, nơi ông xây dựng nên một trong những triều đại vĩ đại nhất lịch sử NBA.
Hình ảnh Auerbach châm điếu xì gà chiến thắng đặc trưng nổi tiếng không kém bất kỳ truyền thống nào của NBA.
Đúng là ông được làm việc với lực lượng vượt trội trong phần lớn sự nghiệp huấn luyện, nhưng Auerbach cũng sở hữu tư duy vượt khỏi khuôn khổ thông thường khi sử dụng cầu thủ thứ sáu và khuyến khích các đội bóng ghi những điểm số dễ dàng trong các tình huống phản công nhanh. Việc ông thích đấu khẩu cũng thường xuyên gây tác động tâm lý lên các đối thủ.
2) Gregg Popovich
“Cây huấn luyện” của Gregg Popovich đã vươn cành khắp NBA trong vài thập niên qua. Popovich giữ chức huấn luyện viên trưởng San Antonio Spurs từ năm 1996, giành năm nhẫn vô địch và chứng kiến một số pha úp rổ ngoạn mục nhất NBA trên hành trình ấy.
“Văn hóa” là một từ bị lạm dụng trong những cuộc thảo luận về NBA, nhưng không có cách nào phù hợp hơn để mô tả những gì Popovich đã xây dựng tại San Antonio.
Tầm quan trọng của tập thể và việc cống hiến vì đội bóng thay vì những danh hiệu cá nhân chính là yếu tố giúp Spurs duy trì thành công lâu dài đến vậy. Bất chấp những tin đồn giải nghệ gần đây, Popovich vẫn kiên trì đồng hành cùng quá trình tái thiết của Spurs và được tưởng thưởng bằng Victor Wembanyama tại NBA Draft 2023.
1) Phil Jackson
Các đội bóng của Phil Jackson luôn là ứng viên được giới cá cược NBA đánh giá cao, và hoàn toàn xứng đáng. Một phần nguyên nhân nằm ở đội hình, nhưng phần lớn đến từ triết lý bóng rổ của Jackson và khả năng kết nối với những cầu thủ siêu sao.
Người hâm mộ trẻ tuổi sẽ nhớ đến quãng thời gian không mấy thành công của Jackson trong ban lãnh đạo Knicks, nhưng không thể phủ nhận ông là huấn luyện viên NBA vĩ đại nhất mọi thời đại.
Thành tích 11 nhẫn vô địch trong 20 mùa giải của ông là kỷ lục xuất sắc nhất lịch sử, và Jackson cũng sở hữu tỷ lệ thắng cao nhất trong số những người từng huấn luyện hơn 1.000 trận.
*Bản quyền ảnh trong bài viết này thuộc về Alamy*